Ở một thư viện, sảnh cần tiếp nhận khách từ ngoài trời, hành lang cần phục vụ việc đi lại hằng ngày, còn nhà vệ sinh cần chịu được điều kiện ẩm và vệ sinh thường xuyên. Ba khu vực có thể dùng cùng bảng màu, nhưng cách chọn bề mặt, quy cách và hệ hoàn thiện sẽ khác nhau. Khi lựa chọn vật liệu hoàn thiện công trình công cộng, hãy lập yêu cầu theo từng vị trí trước khi chọn mẫu. Cách này giúp kiến trúc sư, chủ đầu tư, nhà thầu và đội vận hành cùng đánh giá vật liệu dựa trên điều kiện sử dụng thực tế.
Tiêu chí chọn vật liệu xây dựng công cộng ở giai đoạn thiết kế
Lưu lượng người và cách sử dụng bề mặt
Hãy xác định ai sẽ đi qua khu vực, vào thời điểm nào và mang theo những gì. Sảnh trường học có thể đón nhiều học sinh cùng lúc. Hành lang cơ sở y tế có thể thường xuyên có xe đẩy. Phòng đọc thường cần một bề mặt ít phản chiếu để người dùng dễ quan sát lối đi. Những khác biệt này giúp đội thiết kế xác định đặc tính cần kiểm tra cho từng vật liệu, từ khả năng chịu mài mòn đến mức phản chiếu và cách làm sạch.
Cũng cần nhìn vào những vị trí có tần suất sử dụng cao hơn phần còn lại của căn phòng. Mép cửa, khu vực xếp hàng, điểm quay đầu xe đẩy và phần sàn ngay trước thang máy thường tập trung nhiều lượt qua lại. Đưa các điểm này vào bản vẽ hoàn thiện sẽ giúp nhà thầu hiểu nơi nào cần chi tiết chuyển tiếp, bảo vệ cạnh hoặc phương án thay thế dễ thực hiện. Hướng dẫn lựa chọn gạch lát nền theo khu vực của CMC Tiles

Nước, bụi và quy trình vệ sinh
Điều kiện mặt sàn có thể thay đổi trong ngày. Sảnh khô khi trời nắng nhưng có thể ướt do giày và ô mang nước vào. Nhà vệ sinh thường có nước quanh lavabo, còn lối đi ngoài trời có thể đọng nước hoặc tích bụi ở mép thoát. Khi chọn gạch ốp lát công cộng, hãy xem kết quả thử nghiệm phù hợp với điều kiện sử dụng và phối hợp với đơn vị vận hành về quy trình làm sạch.
Cách vệ sinh cũng ảnh hưởng đến việc chọn vật liệu tường và mạch ghép. Khu vực thường xuyên lau rửa cần bề mặt và vật tư hoàn thiện phù hợp với phương pháp vệ sinh dự kiến. Một mảng tường có nhiều gờ, hốc hoặc chi tiết trang trí sẽ cần thời gian vệ sinh khác với bề mặt phẳng. Nên đưa người phụ trách vận hành vào buổi duyệt mẫu để đánh giá những việc sẽ lặp lại mỗi ngày. Tham khảo tiêu chí chọn bề mặt theo điều kiện sử dụng
Bảng chọn vật liệu hoàn thiện theo từng khu vực
| Khu vực | Ưu tiên lựa chọn | Chi tiết cần phối hợp |
|---|---|---|
| Sảnh và cửa vào | Khả năng chịu đi lại, độ bám trong điều kiện sử dụng, mức phản chiếu vừa phải. | Vùng thu bụi và nước, cao độ cửa, mạch tiếp giáp. |
| Hành lang và phòng chờ | Bề mặt dễ vệ sinh, chịu mài mòn phù hợp, màu nền hỗ trợ nhận diện lối đi. | Chân tường, điểm đổi vật liệu, biển chỉ dẫn và ánh sáng. |
| Cầu thang và đường dốc | Độ bám, khả năng nhận biết mép bậc, bề mặt phù hợp cho tuyến tiếp cận. | Mũi bậc, chiếu nghỉ, tay vịn và các chi tiết theo hồ sơ thiết kế. |
| Nhà vệ sinh | Sàn phù hợp điều kiện ướt, tường dễ làm sạch, vật liệu tương thích với quy trình vệ sinh. | Chống thấm, thoát sàn, độ dốc, chân tường và cổ ống. |
| Sân và lối đi ngoài trời | Vật liệu có công năng ngoại thất, phù hợp điều kiện mưa và phương án làm sạch. | Nền, thoát nước, cao độ, mạch chuyển tiếp và bảo trì. |
| Tường khu công cộng | Bề mặt phù hợp mức độ tiếp xúc, có thể vệ sinh hoặc bảo trì theo khu vực. | Chân tường, góc dễ va chạm, cửa kỹ thuật và vị trí biển chỉ dẫn. |
Chọn gạch công trình cho sảnh và hành lang
Sảnh cần được đánh giá từ ngoài cửa vào
Hãy quan sát đường di chuyển từ vỉa hè, sân hoặc điểm đón trả khách đến quầy lễ tân. Tại vùng giáp cửa, cần tính đến nước mưa, bụi và các vật nhỏ bám trên giày. Bên trong sảnh, nếu có cửa kính rộng hoặc đèn chiếu trực tiếp, nên xem mảng mẫu dưới nguồn sáng tương tự để đánh giá phản chiếu. Có thể dùng một tông nền trung tính cho toàn sảnh và thay đổi vật liệu hoặc bề mặt tại vùng chuyển tiếp theo điều kiện sử dụng.
Gạch khổ lớn là một lựa chọn cho phần sảnh có mặt bằng phù hợp. Trước khi duyệt, hãy kiểm tra sơ đồ chia viên ở mép cửa, quanh cột và tại các điểm đổi cao độ. Một đường ron được bố trí theo trục cửa hoặc mép cột sẽ dễ đưa vào tổng thể hơn những dải gạch cắt hẹp nằm ngay lối đi chính. Lưu ý thi công gạch khổ lớn từ CMC Tiles
Hành lang cần dễ đi lại và dễ bảo trì
Ở hành lang dài, màu sàn và đường ron có thể hỗ trợ việc nhận biết tuyến đi. Khi dùng màu để phân khu, hãy phối cùng biển chỉ dẫn, số phòng và ánh sáng. Với nơi thường có xe đẩy, cần chú ý mạch chuyển tiếp, độ phẳng sau thi công và chân tường tại các góc dễ va chạm.
Quy cách gạch cũng nên được xem xét cùng phương án thay thế. Nếu một viên bị hỏng sau khi công trình đi vào sử dụng, đội bảo trì cần biết mã gạch, thông tin lô, vị trí lưu hàng dự phòng và cách tiếp cận khu vực sửa chữa. Lập bảng mã theo từng tầng hoặc từng cụm phòng từ lúc bàn giao giúp việc bảo trì dễ thực hiện hơn.

Chọn vật liệu cho cầu thang, đường dốc và tuyến tiếp cận
Ở cầu thang, nên xem đồng thời mặt bậc, mép bậc, chiếu nghỉ và ánh sáng. Cần đủ tương phản để người dùng nhận biết mép bậc theo thiết kế. Tại đường dốc, việc lựa chọn bề mặt phải được phối hợp với cao độ, độ dốc, chiếu nghỉ và các chi tiết tiếp cận khác. Hãy kiểm tra cả điểm nối giữa đường dốc với sàn trong nhà, nơi thay đổi vật liệu hoặc cao độ có thể ảnh hưởng đến việc di chuyển.
Tại Việt Nam, QCVN 10:2024/BXD nêu yêu cầu đối với đường, lối vào bảo đảm tiếp cận sử dụng, trong đó có yêu cầu bề mặt bằng phẳng, không trơn trượt và bố trí đường dốc khi thay đổi cao độ. Quy chuẩn cũng có yêu cầu riêng về bề mặt đường dốc. Đơn vị thiết kế cần đối chiếu toàn bộ tuyến tiếp cận với quy chuẩn và hồ sơ áp dụng cho dự án trước khi chốt vật liệu. QCVN 10:2024/BXD của Bộ Xây dựng
Chọn vật liệu cho nhà vệ sinh, sân và lối đi ngoài trời
Ở nhà vệ sinh, hãy duyệt gạch sàn cùng phương án thoát nước và chống thấm. Mặt sàn quanh lavabo, khu vệ sinh và các khu thường có nước có thể cần những cách bố trí khác nhau. Chọn quy cách gạch sao cho đội thi công có thể xử lý độ dốc và vị trí phễu thu theo bản vẽ. Với tường, ưu tiên bề mặt phù hợp với tần suất lau rửa, đồng thời xem trước chi tiết ở góc, cổ ống và chân tường.
Ở sân và lối đi ngoài trời, hãy quan sát điều kiện mưa, khả năng thoát nước, độ che phủ của mái và lượng bụi đất có thể bám lên mặt sàn. Chọn sản phẩm có ứng dụng ngoại thất được công bố và đối chiếu dữ liệu kỹ thuật cho vị trí sử dụng. Đối với lối đi kết nối nhiều cao độ, nên duyệt một đoạn mẫu có cả mạch, mép và điểm thoát nước. Nhờ đó, đội thiết kế có thể xem được cả màu sắc lẫn khả năng bố trí vật liệu trên thực tế. Gợi ý chọn gạch lát cho khu vực ướt và ngoài trời từ CMC Tiles

Duyệt vật liệu và bàn giao để công trình dễ vận hành
- Lập bảng yêu cầu theo vị trí. Ghi rõ khu vực, tần suất sử dụng, điều kiện khô hoặc ướt, cách vệ sinh và các chỉ tiêu cần đối chiếu.
- Kiểm tra tài liệu của đúng mã hàng. Đối chiếu quy cách, bề mặt, phạm vi sử dụng và kết quả thử liên quan đến hồ sơ thiết kế. Tên men hoặc cảm nhận khi chạm tay chỉ là một phần của việc đánh giá.
- Duyệt mảng mẫu trước khi đặt hàng diện rộng. Thể hiện màu ron, đường cắt, chi tiết chuyển vật liệu và ánh sáng tương tự thực tế. Với khu ướt hoặc ngoài trời, đưa vào mẫu các chi tiết tiếp giáp và thoát nước cần kiểm tra.
- Bàn giao thông tin cho đội vận hành. Lưu bảng mã và vị trí sử dụng, hướng dẫn vệ sinh, thông tin lô và lượng vật tư dự phòng. Với công trình triển khai theo nhiều giai đoạn, cập nhật danh mục sau mỗi đợt bàn giao.
Câu hỏi thường gặp về vật liệu hoàn thiện công trình công cộng
Có thể dùng một mẫu gạch cho toàn bộ công trình không?
Có thể dùng cùng một mẫu ở những khu vực có điều kiện sử dụng tương đương và phù hợp với công năng đã công bố. Để tạo sự thống nhất giữa sảnh, hành lang và khu ướt, có thể chọn các mẫu cùng sắc độ nhưng khác bề mặt hoặc quy cách theo yêu cầu của từng vị trí.
Gạch men matt có đủ để dùng cho lối vào thường xuyên ướt không?
Cần đối chiếu thông số chống trượt, phương pháp thử và điều kiện sử dụng của mã dự kiến. Ngoài lựa chọn gạch, phương án thu nước, vùng chùi chân và quy trình vệ sinh cũng ảnh hưởng đến trạng thái mặt sàn khi vận hành. Hướng dẫn chọn gạch chống trượt cho từng khu vực
Nên so sánh các phương án vật liệu theo chi phí nào?
Hãy tính giá vật liệu cùng phần cắt, vật tư phụ, công lắp đặt và khối lượng dự phòng. Với khu vực khó dừng hoạt động để sửa chữa, nên tính thêm chi phí vệ sinh định kỳ và thời gian cần để thay thế một phần bề mặt.
Khi cần lựa chọn vật liệu hoàn thiện công trình công cộng, hãy gửi CMC Tiles mặt bằng, bảng phân khu và yêu cầu sử dụng của từng vị trí. Đối chiếu danh mục theo công năng và duyệt mảng mẫu giúp chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị vận hành chốt được phương án gạch phù hợp trước khi triển khai. Tham khảo danh mục gạch ốp lát CMC Tiles · Liên hệ tư vấn dự án


